د وړو نجونو ودول، بل ظلم
د وړو نجونو ودول، بل ظلم
په هیواد کې ۵۰ سلنه نجونې له ۱۵ کلنۍ څخه په کم عمر کې ودیږي، چې دا یو ناقانونه عمل دی. دغه ټکی په هغه سروې کې څرګند شوی، چې په هیواد کې د ښځو پر وړاندې د زور زیاتي په اړه د یوناما د بشر د حقونو څانګې لخوا تر سره شوې ده.
د ۲۰۱۰ کال په اوږدو کې د شمالي ولایتونو په ګډون چې کومه سروې ترسره شوه ښیي، چې د همدې کورني تاوتریخوالي له کبله دي، چې نجونې له کور څخه تښتیدو او نورو غیر قانوني کړنو لکه ځان وژنه او ځان سوځونې ته مخه کوي.
د نجونو او ښځو پر وړاندې تاوتریخوالی زموږ په دودیزه ټولنه کې کومه نوې پدیده نه ده، بلکې له کلونو، کلونو راپدیخوا زموږ په نارینه سالاره ټولنه کې د نجونو او ښځو په وړاندې په بېلابېلو بڼو تاوتریخوالی وجود لري. په ډېری لرې پرتو سیمو کې، چې کله په یوه کورنۍ کې نجلۍ زیږي، د زیږون په هماغه لومړیو شیبو کې د پلار او یا د مور د خپلوانو زوی ته په نامه کیږي او یا هم همدا چې د اوو کلونو شي، نو بیا یې یو چا ته په نامه او یا هم ودوي.
به لرې پرتو سیمو کې لا هم چې ۹ کاله د کرزي د حکومت تیریږي د نجونو لپاره د لیک لوست شرایط برابر نه دي او نجونې نشي کولای، چې وروسته له اووه کلنۍ څخه له کور څخه بهر ووځي. زموږ د ټولنې د وروسته پاتې سیمو نجونې بیا کله چې د دوو کورنیو تر منځ بدي یا دښمني رامنځته کیږي، نو بیا په بدو کې ورکول کیږي او پرته له دې، چې د هغوی عمر یا سن ته پاملرنه وشي، یا د ډېر عمر او ښځې او ماشومانو خاوند سړي ته ودیږي او یا هم د کلي د مشرانو او سپین ږیرو د پریکړې پر بنسټ یوه ډېر وړوکي ماشوم ته په نکاح ورکول کیږي، دا ټول هغه بې ځایه دود او دستورونه دي، چې زموږ په ټولنې د وګړو د بې سوادۍ او ناپوهۍ له کبله په ټولنه کې له کلونو، کلونو راپدیخوا په ځای پاتې دي.
که په ټولیز ډول نظر وکړو وینو، چې د ښځو په وړاندې تاوتریخوالی په ټوله نړۍ ان په پرمختللو ټولنو او هېوادونو کې هم وجود لري، خو توپیر په دې کې دی، چې د دغو تاوتریخوالو بڼې توپیر لري.
په پرمختللو هیوادونو کې د ښځو په وړاندې تاوتریخوالی په مډرنه یا په پرمختللې بڼه موجود دی. خو زموږ په هیواد کې بیا دغه تاوتریخوالی د سواد د ټیټې کچې، اقتصادي ستونزې، کورنیو ناخوالو او بې ځایه دود او دستورونو له کبله موجود دي.
د دغو تاوتریخوالو قرباني بیا تنکی نجونې او ښځې دي. زموږ هیواد له ډیرو پخوا وختونو راپدیخوا د هغو ټولنیزو ناخوالو شاهد دی، چې په کې نه یوازې ښځې او نجونې موخه کرځي، بلکې د ناوړه دود او دستورونو له وجهې، تنکي ځوانان او نارینه هم قربانی کیږي، کله چې په یوه کورنۍ کې کوم نارینه مری، نو بیا د هغه کونډه د دې حق نه لری، چې له کوره ووځي، هغه په دې مفهوم، چې د میړه د کورنۍ له یوه غړي سره به که هغه ماشوم وي یا ځوان او که سپین ږیری نکاح کوي. او که نه نو د سرغړونې په صورت کې ماشومان ترې اخیستل کېږي او کونډه له کوره وباسي. دا ټولې هغه ناخوالې دي، چې زموږ د ټولنې نجونې او ښځې یې زغمي.
زموږ د ټولنې يوه بدبختي دا ده، چې ښځې ته هميشه د دوهم جنس په سترګه كتل كيږي او تل د كورنيو او ټولنيزو ستونزو په رامنځته كيدو كې تر نارينه وو، ډيره پړه بلل کېږي. ډېر ځله دا ليدل شوي، چې په يو زيات شمېر كورنيو كې که کله هم د كورنۍ نارينه غړی له كومې ستونزې سره مخ شي، نو بيا ښځه تر فشار لاندې نيسي. همدا شان د سوځېدنو په پيښو كې هم ډيری متضررې ښځې دي، چې د کورنیو د ډېرو ظلمونو له کبله ځان سوځونه کوي.
تجربو ښودلې حتى كه د ستونزو په رامنځته كيدو كې سل په سله هم نارينه ملامته وي، خو بيا هم سزا ښځې ته وركول كيږي، ځكه چې زموږ ټولنه نارينه سالاره ده او يو نارينه دا حق لري، چې له ښځې سره هر ډول، چې وغواړي چارچلن وكړي. هغه د يوه جنس په ډول خرڅه كړي، د يوه حيوان په ډول ترينه كار واخلي، د ژوندانه ناخوالې پرې تحميل كړي او په پاى كې يې كه په اصطلاح ريګ ترغاښ لاندې راغى، حتى هغه ووژني. دا مبالغه نه ده، ځكه په تيره يوه مياشت كې يو ځل بيا د هيواد له بيلابيلو سيمو څخه د كورنۍ د نارينه غړو له خوا د ښځو د وژنو ډيرې پيښې رامنځته شوې، چې سختې دردوونكې او نه زغمونکې دي
په کوټلي ډول په افغاني ټولنه کې په تېرو څو کلونو کې د ښځو ژوند ته ورپېښې ستونزې او هغوی ته همیشه د دويم جنس په سترګه کتل او نظر ته يې اهميت نه ورکول او په پای کې د بېلابېلو تورونو په پورې کولو سره د هغوی د وژلو يو لوی عامل د دولت، د عالمانو د شورا او د ښځو په چارو کې د اړوندو کورنيو او بهرنيو ادارو، چې په سلګونه مليونه ډالره په دې موخه ترلاسه کوي، چې د ښځو ژوند ته بهبودي ورکړي، نارسايي او د داسې پېښو په وړاندې د دوی نه جديت دی. که چېرته دغه وضعيت دوام وکړي، د ډېرۍ افغان مېرمنو ژوند به له ګواښ سره مخ وي.