د پرله پسې وعدو يوه ژمنه عملي كېدونكې ده
د مسلكي ښوونكو كمښت، د تدريسي امكاناتو نشت، د درسي كتابونو او نصاب نه موجوديت، په تېره بيا د ښوونكو د معاشونو لږوالى او د سرپناه نه لرل له هغو عواملو څخه ګڼل كېږي، چې د ښوونيز بهير كچه يې خورا راټېټه كړې او دا ندېښنه راولاړه شوې، چې د افغانستان د پوهنې وزارت به په دې ونه توانېږي، چې په لنډ وخت كې د زده كوونكو د زده كړې كچه لوړه كړي.
پوښتنه دا ده، كله چې ښوونكي د ژوندانه لپاره حد اقل هغه نسبي آرامتيا هم ونه لري او د معلمۍ ترڅنګ په څو نورو كارونو هم بوخت شي، په لوى لاس د ورځني تدريس لپاره د تياري زمينه، د مطالعې له لارې د خپلې پوهنېزې سطحې د لوړولو، د زده كوونكو د ارزيابۍ او د هغوى د كورنۍ دندې ليدنه، د ورځنۍ اړتيا له مخې زده كوونكو ته د درسي موادو د راغونډولو هڅه او نورې ضروري اړتياوې له منځه ځي ، ايا خود په خوده د زده كوونكو د زده كړې كچه نه راټېټېږي او بيا په داسې يو وضعيت كې دا هيله كيدلى شي، چې وړ او تكړه زده كوونكي دې ټولنې ته وړاندې شي، حال دا چې ټول په دې پوهېږي، چې له يوه معياري معارف پرته او د زده كوونكي د تحصيلي كچې له لوړولو پرته ناشونې ده، چې د هېواد راتلونكې سمسوره شي.
په تېرو اووكلونو كې له ښوونكو سره هركال، د معاشونو د زياتولو او د سرپناه د برابرولو وعدې وركړل شوې دي، خو دغه وعدې پخپل وخت نه دي ترسره شوي او د عملي كېدو په برخه كې يې ډېر ځنډ راغلى او يا هېرې شوې دي.
د معاشونو ترڅنګه د افغان ښوونكو يوه ډېره ستره ستونزه، د سرپناه نه لرل دي، ډېرى ښوونكي دا شكايت لري، په كوم معاش، چې دولت يې ورته وركوي، نه شي كولى، چې د كورونو كرايې پرې كړي.
تېر كال د پوهنې مخكيني وزير ښاغلي حنيف اتمر ويلي وو، چې دوى د افغان ښوونكو لپاره په ۲۴ ولايتونو كې سل جريبه ځمكه د سرپناه د برابرولو لپاره په نظر كې نيولې ده، خو دغه لړۍ لكه څنګه چې تمه كېږي، هومره جدي نه ده نيول شوې او له دې كبله په څرګنده ډول دا ثابته نه ده، چې د ښوونكو دغه ستونزه كله اوارېږي.
د سرپناه نه لرل، هغه ستره ستونزه ده، چې تر ډېره بريده يې د ښوونيز بهير پر كيفي كچې اغېز ښندلى، ځكه زموږ ښوونكي د خپلو كورنيو د نفقې د برابرولو او د كورونو د لوړې كرايې د پرې كولو لپاره دې ته اړ دي، چې څو ځايه كار وكړي او دا هغه څه دي، چې خود په خوده د ښوونكو وړتيا اغېزمنوي او نه شي كولى، لكه څنګه چې په كار ده، ښوونيز بهير مخ ته يوسي.
تېره اوونۍ رسنيو رپوټ وركړ، چې د پوهنې وزارت د هغې ژمنې پر بنسټ، چې په ۲۴ ولايتونو كې به خپلو ښوونكو ته سل جريبه ځكمه وركوي، په مزارشريف كې ۳۵ زره ښوونكوته يوه يوه نمره ځمكه وركړل شوه. دا خبره د پوهنې وزارت د بيا بيا ژمنو په لړ كې يوه ستره پراختيا ده او دا هيله پيدا كوي، چې بالاخره افغان ښوونكي، چې هيڅ ډول امكانات نه لري او د ډېرو سختو شرايطو په شتون كې تدريسي چارې مخ ته وړي، د سرپناه څښتنان كېږي. دا هغه څه دي، چې د ښوونكو د روحي آرامتيا سبب ګرځي او كولى شي، چې تر دې وروسته په پوره خاطرجمعى خپلې تدريسي چارې منظمې كړې او په دې توګه زموږ ښوونيز بهير كچه، چې ډېر ځله تر انتقاد لاندې ده، لوړه شي. داهم خبره هم د پام وړ ده، چې ښوونكي به د دغو نومرو د اخيستلو په بدل كې ټاكل شوې پيسې په قسطونو وركول او له معاش څخه به يې ګرځي. خو لكه څنګه چې د دمګړۍ د ښوونكو معاشونو لږ دې ټولو ته دا پوښتنه مطرح، چې ښوونكي څرنګه كولاى شي، چې د خپلو دغو لږو معاشونو څخه دا قسطونه وركړي؟
د پوهني وزارت دا هم ويلي، چې د سږكال له پيله به تر راتلونكو دوو كلونو پورې د ښكوونكو په معاشونو كې هم د پام وړ زياتوالى ترسترګو شي او ښوونكې به دې ته اړ نه وي، چې د خپلو كورنيو د اړتياوو د پوره كولو لپاره څو ځايه كار وكړي.
